Supoñamos que unha institución pública recibe un millón de horas de GPU para o vindeiro ano. Non un orzamento monetario que poida ampliarse con crédito, senón unha cantidade física de capacidade de cálculo. Cando se esgote, acabou.
A cifra parece inmensa ata que se divide. Un millón de horas equivale a manter 114 aceleradores ocupados durante todo o ano. Son algo máis de catorce sistemas DGX H100 de oito GPU funcionando de maneira continua. A ficha técnica de Nvidia fixa un consumo máximo aproximado de 10,2 kW por sistema. Se toda a capacidade se executase nesas máquinas a ese máximo, os servidores consumirían preto de 1,275 GWh. Faltarían a refrixeración e o resto da instalación.
Alugar as mesmas horas tampouco as volve inmateriais. O 13 de xullo de 2026, AWS publicaba para Londres un prezo efectivo de 3,933 dólares por H100 e hora en bloques de capacidade. Un millón custaría 3,933 millóns de dólares antes de almacenamento, transferencia, soporte e traballo técnico. A conta non compara ben alugueiro e propiedade; serve para dar escala ao recurso que se vai repartir.
Xa temos o problema. Hai máis usos razoables que capacidade. Alguén terá que dicir que non.
O que decide hoxe o diñeiro
O mercado asigna cálculo mediante demanda solvente. Unha empresa publicitaria pode mercar cen mil horas se espera recuperar o gasto afinando a selección de anuncios. Un hospital que non dispón de orzamento non entra na cola. O prezo coordina decisións privadas despois de distribuír de forma desigual o poder de decidir.
A provisión pública actual corrixe unha parte do acceso, pero conserva criterios que convén examinar. EuroHPC considera de «gran escala» os proxectos que solicitan máis de 50.000 horas de GPU. Na súa convocatoria industrial de 2026, as empresas, pemes e startups poden recibir capacidade gratuíta; conservan a propiedade dos datos e modelos xerados e poden explotalos comercialmente. As axudas do acelerador EIC pasan con prioridade sobre as demais propostas. Os criterios decisivos son innovación e impacto, puntuados por expertos.
O documento é claro. O Estado paga a máquina, unha empresa pode apropiarse do resultado e «innovación» decide a cola. Non cómpre imaxinar unha conspiración algorítmica. Está escrito nas condicións de acceso.
Unha institución socialista tería outro mandato: satisfacer necesidades acordadas, reducir traballo social, respectar límites materiais e ampliar capacidades comúns. Para cumprilo precisa matemáticas. Antes precisa poder político.
O plan comeza antes de optimizar
A investigación operativa pode atopar unha asignación que maximice unha función baixo restricións. Non pode escribir por si soa a función. Se recibe a orde de maximizar ingresos, favorecerá os usos con maior retorno monetario. Se recibe a orde de reducir emisións, pedirá unha definición de emisións, un horizonte e datos. Se saúde, lingua e enerxía reciben pesos numéricos, alguén decidiu eses pesos antes de executar o programa.
Esta distinción separa cálculo e planificación. O cálculo comproba se unha combinación cabe, estima consecuencias e descobre incompatibilidades. A planificación inclúe a formación de obxectivos, a propiedade dos medios, os órganos que deciden, a execución e a corrección. Unha folla de cálculo pode axudar cunha parte. Non posúe lexitimidade nin recibe as consecuencias de trabucarse.
Cockshott e Cottrell distinguen en Cara a un novo socialismo entre planificación macroeconómica, estratéxica e detallada. O millón de horas xa presupón unha decisión macroeconómica: canto traballo, enerxía e equipo dedica a sociedade ao cálculo. Escoller áreas prioritarias é planificación estratéxica. Repartir horas, almacenamento e persoal entre proxectos é o nivel detallado. Mesturar os tres niveis produce debates absurdos, como discutir a orde dunha cola sen preguntar por que unha empresa privada pode entrar nela.
Un exemplo que se pode discutir
Construamos un plan anual. Non pretende adiviñar as necesidades dunha sociedade futura. Obriga a declarar as decisións que unha asignación real tería que tomar.
Antes de puntuar, o órgano de planificación aplica catro condicións. O proxecto debe responder a unha necesidade recoñecida por un plan sectorial ou por unha iniciativa social con apoio suficiente. Ten que xustificar por que non abonda unha técnica menos intensiva. Debe dispor de datos, persoal e almacenamento para usar as horas. Os seus resultados quedan en propiedade común, agás os datos persoais ou materias cuxa publicación cause un dano concreto.
Quedan fóra a publicidade comercial, a especulación financeira, a vixilancia policial masiva e a expansión de combustibles fósiles. A exclusión non sae dun modelo. É unha decisión política sobre que produción non merece recursos comúns.
O seguinte reparto é un exemplo de traballo:
| Uso | Horas | Condición principal |
|---|---|---|
| Clima, rede eléctrica e adaptación local | 230.000 | Datos e modelos públicos; coordinación co plan enerxético |
| Saúde, diagnóstico e descubrimento de fármacos | 220.000 | Validación clínica independente; prohibición de privatizar resultados esenciais |
| Linguas e coñecemento público | 140.000 | Corpus consentidos; modelos e ferramentas abertas |
| Materiais, transporte e produción industrial | 150.000 | Aforro material demostrado; participación de traballadores do sector |
| Accesibilidade, coidados e tecnoloxías de asistencia | 80.000 | Deseño con usuarios e avaliación de utilidade cotiá |
| Reprodución, auditoría e seguridade | 100.000 | Equipos distintos de quen produce o resultado orixinal |
| Propostas exploratorias | 30.000 | Acceso para equipos sen historial de supercomputación |
| Reserva de emerxencia | 50.000 | Liberación pública motivada durante o ano |
| Total | 1.000.000 |
Os números non son «a solución socialista». Fan visibles conflitos que o prezo adoita tapar. Dedicar 100.000 horas a reproducir resultados reduce a cantidade de proxectos novos, pero aumenta o coñecemento fiable. Reservar 30.000 para equipos sen experiencia baixa o rendemento medio do sistema a curto prazo; tamén impide que a capacidade quede monopolizada por organizacións que xa dominan o procedemento de solicitude. Unha bolsa de emerxencia deixa máquinas sen comprometer por adiantado. Pode parecer ineficiente ata que aparece unha epidemia, un incendio ou unha avaría de rede.
O plan debería publicar solicitudes, asignacións, conflitos de interese, uso efectivo e resultados. Non publicaría datos clínicos nin información capaz de identificar unha persoa. Transparencia do poder non significa exposición universal de datos.
Quen decide
Un comité de expertos é necesario para comprobar que o código escala, que os datos existen e que unha estimación de horas ten sentido. Darlle a última palabra convertería unha restrición técnica en goberno de especialistas.
A decisión pode organizarse en tres momentos. Os consellos de saúde, enerxía, ciencia, cultura e industria definen necesidades e límites dentro do plan xeral. Traballadores da infraestrutura e especialistas revisan viabilidade, consumo e riscos. Un consello de asignación con representación revogable deses sectores resolve os conflitos e publica as súas razóns. As persoas afectadas poden apelar por erro factual, trato desigual ou incumprimento do procedemento.
A composición non elimina a loita política. Colócaa nun órgano visible. Un sindicato industrial pode defender simulacións que reduzan accidentes; unha comunidade lingüística pode esixir capacidade que nunca gañaría por volume de usuarios; o sistema sanitario pode disputar horas a un proxecto enerxético. Non existe unha unidade natural que volva equivalentes todos eses fins.
Pode usarse votación para prioridades xerais e modelos multicriterio para comprobar repartos. Hai que publicar como cambia o resultado cando cambian os pesos. Se unha variación pequena expulsa por completo unha necesidade, o plan é fráxil. O modelo serve entón como alarma.
A unidade «hora de GPU» tamén engana
Unha H100, unha MI300X e unha B200 non executan o mesmo traballo por hora. Mesmo dúas H100 obteñen resultados distintos segundo rede, precisión numérica, biblioteca e aproveitamento. Contar horas sen medir traballo útil pode premiar código ineficiente ou castigar unha arquitectura distinta.
A hora de GPU funciona como unidade orzamentaria inicial porque se pode rexistrar. A avaliación debe engadir enerxía, ocupación, tempo de persoal, almacenamento e unha medida propia de cada carga: simulacións completadas, mostras procesadas ou adestramento ata un limiar declarado. Os proxectos reciben primeiro unha proba pequena. A asignación grande libérase por tramos cando a medición confirma os supostos.
Tampouco convén perseguir unha utilización do 100 %. As máquinas precisan mantemento; os traballos fallan; a investigación explora camiños que non chegan a produción. Unha infraestrutura pública que castiga todo resultado negativo acabará premiando propostas conservadoras e cifras maquilladas. O obxectivo é producir coñecemento e capacidade social, non un gráfico bonito de ocupación.
Traballo, enerxía e propiedade
O millón de horas non funciona só. Fai falta persoal de operación, enxeñaría de datos, mantemento, seguridade, apoio a usuarios e limpeza física. Tamén fan falta persoas que produzan e revisen os datos. Unha asignación sen horas laborais crea un privilexio para as organizacións capaces de achegar equipos propios. Por iso cada concesión debe incluír ou orzamentar apoio técnico e recoñecer o traballo de preparación.
A electricidade impón outra restrición. A Axencia Internacional da Enerxía estimou que os centros de datos consumiron 415 TWh en 2024 e proxectou uns 945 TWh en 2030 no seu escenario base. O consumo concéntrase territorialmente e compite por conexións de rede que tardan anos en construírse. O noso pequeno sistema pode programar cargas flexibles cando hai abundancia eléctrica, pero saúde ou emerxencias poden requirir prioridade. A intensidade de carbono horaria achega información; non decide que hospital espera.
A propiedade pecha o círculo. Se o cálculo público produce un modelo que logo se encerra e vende ao propio Estado, a sociedade paga tres veces: máquina, investigación e licenza. Os resultados financiados integramente con recursos comúns deben volver ao común. Cando interveñan datos protexidos, pode abrirse código, documentación, pesos parciais, avaliacións ou acceso público gobernado sen liberar o dato orixinal. «Confidencial» non pode ser o contrasinal que converte unha axuda pública en capital privado.
Planificar é poder corrixir
Ao final de cada trimestre, o consello compara horas concedidas e usadas, enerxía, resultados, traballo engadido e cumprimento de condicións. Pode retirar unha asignación ou trasladar capacidade. Ao final do ano, traballadores e usuarios avalían se o resultado cambiou o servizo que xustificou a solicitude. Un modelo médico que publica un artigo e nunca entra nunha práctica clínica non cumpriu automaticamente o seu fin.
A corrección precisa memoria. Cada decisión conserva os seus supostos e as razóns do desacordo. Sen ese arquivo, o seguinte plan repite a cerimonia de solicitar proxectos e volve premiar a quen redacta mellor. Con el, a sociedade aprende canto custan os seus obxectivos e que institucións fallan ao executalos.
Un millón de horas de GPU non resolve a planificación socialista. É un obxecto pequeno dabondo para impedir que a teoría se agocha en frases enormes. Hai máquinas concretas, unha cantidade de electricidade, traballadores e necesidades incompatibles. O algoritmo pode axudar a cadrar as contas. A sociedade decide que conta.
Fontes e método
As equivalencias usan 8.760 horas por ano. O cálculo enerxético parte de catorce sistemas completos máis unha fracción equivalente, a 10,2 kW máximos por cada oito H100, segundo a ficha DGX H100. É unha estimación a potencia máxima do equipo informático, non unha medición de consumo nin do centro completo. O prezo usa a tarifa pública de AWS Capacity Blocks para H100 en Londres consultada o 13 de xullo de 2026. A escala de acceso e as regras de propiedade proceden de EuroHPC. Os datos mundiais de enerxía proceden de Energy and AI da AIE. O reparto anual é deliberadamente hipotético: serve para expoñer un procedemento e non describe unha infraestrutura existente.